2020 was een gedenkwaardig jaar, waarin covid-19 voor een groot deel onze agenda bepaalde. Toch hebben ons werk zoals vereist en gewenst kunnen verrichten. Als toezichthouder dachten we actief mee met de directie van Nederlands Loodswezen en de Algemene Raad over de gewenste aanpak. De gezondheid en veiligheid van loodsen en medewerkers kwamen daarbij op de eerste plaats. Maar natuurlijk verloren we het operationele en financiële perspectief daarbij niet uit het oog.

Effecten pandemie

Het was een onvermijdelijk maar ingrijpend gevolg van de pandemie: de daling van de vraag naar loodsreizen. Er werden minder loodsreizen uitgevoerd dan we begroot hadden. Dat had direct invloed op de omzet. Tegelijkertijd was het lastig om heel snel af te schalen of op een andere manier kosten te besparen. Daarnaast was er zorg om de operationele inzetbaarheid. Hoe konden de mensen verantwoord aan het werk? En hoe konden we besmettingen voorkomen en toch de dienstverlening op peil houden? En dan was er nog het proces van besluitvorming. Hoe konden wij onze rol als controlerend en adviserend orgaan op afstand invullen nu fysieke bijeenkomsten niet meer mogelijk waren?

Besluitvorming in crisistijd

Het overleg met het bestuur was, zeker in het begin van de crisis, intensiever en kortcyclischer dan normaal. We moesten de crisis pareren, maar het reguliere werk moest doorgaan. Zoals bijvoorbeeld het bijstellen van begrotingen en meerjarenramingen. En dat was een uitdaging. Want in een vennootschap moeten besluiten genomen worden in fysieke vergaderingen van vennoten. Dat ligt statutair vast, maar was nu onmogelijk. Binnen de grenzen van verantwoorde governance, hebben we daarvoor al snel een noodprocedure opgestart. Zodat stemmingen ook via videobellen konden geschieden. Later voorzag een spoedwet in ruimere bevoegdheden voor stemmingen en vergaderingen. Vervolgens hebben we de al gedane stemmingen en besluiten nog een keer formeel bekrachtigd.

Veerkracht in organisatie

Ondanks de moeilijke omstandigheden is onze operationele continuïteit nooit echt in gevaar geweest. Dat is een compliment waard aan alle loodsen en medewerkers. Zij hebben hiervoor forse inspanningen moeten leveren. We prijzen ons gelukkig dat er zoveel aanpassingsvermogen en veerkracht in de organisatie zit.

Maar wat leren we daarvan voor de toekomst? Hoe gaan we de volgende keer om met een plotsklaps terugvallende vraag? We moeten de flexibiliteit nog structureler inbouwen om nog sneller te kunnen acteren op veranderende marktvragen.

Besparingen onvermijdelijk

Door de terugvallende omzet, waren besparingen onvermijdelijk. Daarom hebben we in 2020 de innovatiebudgetten moeten temporiseren. Ook zijn er in de flexibele schil verschillende contracten niet verlengd. Het financiële effect van covid-19 bleef uiteindelijk beperkt tot iets meer dan 6% in de min. Met enige zorg wachten we echter af hoe de crisis zich verder ontwikkelt en welke impact die de komende jaren nog op onze economie zal hebben.

Nieuwe strategie

Naast het pareren van de pandemie hadden we gelukkig nog tijd en energie om een aantal dingen in gang te zetten en door te voeren. De nieuwe strategie is uitgerold, we hebben vooruitgang geboekt op de vereisten vanuit het Normenkader Financieel Beheer, een meerjarenbegroting gemaakt en een risicoregister opgezet. Als Raad van Commissarissen hebben wij de directie van Nederlands Loodswezen geadviseerd om eerst de algemene strategie te ontwikkelen en daarna pas de ICT-strategie. Die moet namelijk afgeleid zijn van de algemene strategie. Dat algemene beleidsplan ligt er nu. Onze ICT-strategie is drieledig: (1) ICT ondersteunt onze navigatie, (2) ICT ondersteunt de bedrijfsorganisatie en (3) versterkt onze positie in de nautische keten. Denk aan onze datadeling via het Haven Neutraal Platform voor de Scheldehavens.

Duurzaamheid

De grote trends in de maatschappij gaan over duurzaamheid, duurzame inzetbaarheid en digitalisering. Stuk voor stuk thema's die ook het Loodswezen op de agenda heeft staan en die we aandacht blijven geven. Onze ambitie voor duurzaamheid staat ook in het beleidsplan. Door covid-19 is de ontwikkeling daarvan wel onder druk komen te staan. Uit financiële overwegingen is gekozen voor temporisering van zowel de innovatie- als de duurzaamheidsagenda. Als Raad van Commissarissen begrijpen we die keuze.

Zelfs ketenpartners begrijpen niet altijd hoe het Loodswezen werkt. Daarom willen we actiever naar buiten treden

Matthieu Borsboom, Voorzitter RvC

Onze meerwaarde onderstrepen

In 2021 gaan we krachtiger inzetten op onze positionering in de nautische keten. Zelfs ketenpartners begrijpen niet altijd wat het Loodswezen is en hoe het werkt. Daarom willen we actiever naar buiten treden en communiceren. En onze meerwaarde duidelijker zichtbaar maken door samen te werken en kennis en data uit te wisselen. In al onze regio's heerst het besef dat je beter meer dan minder kunt integreren. We zoeken coördinatie en dwarsverbanden op. Onze primaire taak is het beloodsen van schepen. Maar onze kennis en data zijn in de keten relevant voor veel bredere toepassingen. En daar willen we meer mee gaan doen.

In het ene regiobezoek dat de Raad van Commissarissen dit jaar kon afleggen voordat de crisis toesloeg, waren we te gast in de regio Noord. Hier maakten we kennis met onze Duitse collega's en zagen we hoe de samenwerking verloopt. Ook met Vlaanderen hebben we nieuwe afspraken gemaakt. Dit zijn twee voorbeelden van samenwerking waar nog veel meer potentieel in zit.

Eigen functioneren

Eind 2020 hebben we ons eigen functioneren geëvalueerd. Hoewel het een bijzonder jaar was, hebben we alle reguliere bijeenkomsten van de Raad van Commissarissen kunnen houden, maar dan op afstand. We hebben de ambitie om elk jaar alle regio's te bezoeken, maar dat kon na één bezoek niet verder doorgaan. Het contact en de besprekingen met de ondernemingsraad hebben we wel kunnen houden.

Terug naar normaal

We spreken graag onze dankbaarheid en waardering uit voor alle inspanningen die geleverd zijn om de operationele continuïteit in 2020 te blijven garanderen. En de hoop dat we zo snel mogelijk terug kunnen naar normale werkomstandigheden. We kijken ernaar uit om dan ook weer de regio's te bezoeken. Want dat is wat we dit jaar het meest gemist hebben: het directe contact met de loodsen en medewerkers en de sfeer bij de gezamenlijke bijeenkomsten.

De Raad van Commissarissen van Nederlands Loodswezen B.V.
Hoek van Holland, 18 mei 2021

Matthieu Borsboom, voorzitter
Rudi De Meyer
Anne Marie van der Wijst

Van links naar rechts: Rudi De Meyer, Anne Marie van der Wijst en Matthieu Borsboom.