2020 was een jaar van onzekerheid. Naast de covid-19-crisis, was er veel onduidelijkheid over de Brexit en de gevolgen van het nieuwe loodsplichtstelsel. Nog onbekend is hoeveel kapiteins bereid en in staat zijn om het benodigde Pilot Exception Certificate (PEC) te halen. Al die onzekerheden hadden hun weerslag op de raming van het aantal te loodsen scheepsreizen en het tariefvoorstel voor 2021.

Covid-19 en de geloodste scheepsreizen

Toen begin 2020 de eerste tekenen van de covid-19-crisis zichtbaar werden, zagen we in de havens al snel een daling van de activiteiten. In april van het verslagjaar bogen we ons over de gevolgen. Niemand had ervaring met een crisis als deze. Op basis van vier scenario’s van het Centraal Planbureau maakten we een forecast die uitkwam op een geschatte daling van reizen en omzet van 11,5%. Al vrij snel bleek de daling echter mee te vallen. De goederenbeweging waarvan het Loodswezen afhankelijk is, vertoonde een relatief milde krimp. Uiteindelijk kwamen we uit op 90.170 geloodste scheepsreizen. Tegenover 96.139 begroot voor 2020 en 95.409 over 2019. Daarmee lag de realisatie zo’n 6,2% onder de begroting en 5,5% onder de realisatie van 2019. De bruto-omzet over 2020 bedroeg € 207 miljoen, ongeveer 6,5% lager dan begroot en 3,5% lager dan over 2019.    

Gezondheid voorop

Het covid-19-virus had grote invloed op onze werkzaamheden. We richtten een coronacrisisteam in om de continuïteit van de dienstverlening te waarborgen, zowel aan de wal als op het water. Besmettingen wilden we voorkomen of op zijn minst beperken, de gezondheid van onze loodsen en medewerkers stond steeds voorop. Daarom pasten we onze werkwijzen en procedures aan, volgens het advies van het RIVM.

De gezondheid van onze loodsen en medewerkers stond steeds voorop

- Nancy van der Drift, Manager Human Resources

Loodsen en medewerkers hielden we voortdurend op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen. Doordat er al veel voorbereidingen waren getroffen voor het werken via de cloud verliep de overstap naar thuiswerken voor kantoormedewerkers soepel. Voor de groep continumedewerkers gingen de normale werkzaamheden op locatie ondanks alles gewoon door. Aan boord van de te loodsen schepen en onze eigen schepen hebben we alles gedaan om te voorkomen dat loodsen en scheepsbemanningen besmet werden. Voor de loodsen betekende dit dat zij soms hun werk in beschermende kleding aan boord van het schip moesten doen. Ook schepen waar het virus aan boord heerste, hebben we veilig naar de haven gebracht. Onze loodsen en medewerkers toonden daarbij te beschikken over veel flexibiliteit en hebben zich goed aangepast aan de nieuwe situatie.

Wet actualisatie markttoezicht registerloodsen

Met de Wet actualisatie markttoezicht registerloodsen wordt het markttoezicht op het Loodswezen herzien. Het Loodswezen is nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel. Na advies van de Raad van State heeft er constructief overleg tussen het Loodswezen en het ministerie plaatsgevonden. Dit leidde vervolgens tot een aanpassing van het wetsvoorstel dat in april 2021 is behandeld  door de Tweede Kamer. De voorziene ingangsdatum van de nieuwe wet schuift daarmee op naar 1 januari 2022. Dit betekent dat het Tariefvoorstel 2023 als eerste wordt gebaseerd op de nieuwe wet.

Loodsplicht Nieuwe Stijl

Op 1 januari 2021 is het nieuwe loodsplichtstelsel in gegaan. Een uitzondering is de regio Scheldemonden. Naar verwachting wordt het stelsel hier in 2022 ingevoerd. Kapiteins krijgen in de nieuwe situatie meer mogelijkheden om zonder loods de haven in en uit te varen. Nog onbekend is hoeveel kapiteins het Pilot Exception Certificate (PEC) willen en/of kunnen halen. De gevolgen voor het Loodswezen zijn nog niet duidelijk. Samen met alle havenautoriteiten hebben de betreffende regio’s in 2020 voorbereidingen getroffen voor de start van de nieuwe PEC-opleiding en het vormgeven van de PEC-examens nieuwe stijl.

Loodsenopleiding OTR:MMP gaat door

Om de continuïteit van de loodsdienstverlening te kunnen waarborgen is het belangrijk dat er voldoende loodsen worden opgeleid. De opleiding tot registerloods (OTR:MMP) kon met veel inspanningen en aanpassingen in 2020, ondanks covid-19 toch doorgaan. Zo hebben we scheidingswanden aangebracht op instructievaartuigen. Ook werd het aantal stages teruggebracht en konden de toekomstige loodsen meer tijd doorbrengen in de simulator en meer lessen online volgen. Gelukkig was het nog wel mogelijk om mee te varen aan boord van zeeschepen. Zo hebben de studenten toch de benodigde praktijkervaring met het daadwerkelijke loodsen opgedaan.

Beleidsplan Nederlandse Loodsencorporatie

Op basis van het Missie, Visie en Strategie Loodwezen ontwikkelden de Nederlandse Loodsencorporatie (NLc), Nederlands Loodswezen B.V. en de RLc’s een beleidsplan voor de jaren 2021-2025. In dit publieke jaarverslag worden de pijlers uit dit beleidsplan gebruikt om de doelstellingen en de ontwikkelingen verder toe te lichten.

Bijdrage aan internationale wetgeving VTS

De NLc droeg via de International Association of Lighthouse Authorities (IALA) praktijkkennis aan voor nieuwe internationale wetgeving rondom VTS (Vessel Traffic Services), ofwel informatieverstrekking voor schepen vanaf de wal. Een nieuwe resolutie van de International Maritime Organization (IMO) hierover verschijnt naar verwachting in 2021. Deze zorgt ook in de toekomst voor een goede rolverdeling tussen loodsen aan boord en de informatieverstrekking vanaf de wal. Samen met de International Harbor Masters Assocation (IHMA) is de NLc begin 2020 gestart met het herzien van de hoogst bovenliggende IALA guideline ten aanzien van VTS.

Verbetering dienstverlening

Het op een hoog peil houden van de dienstverlening heeft onze voortdurende aandacht. Met ons klanttevredenheidsonderzoek meten we hoe klanten onze dienstverlening ervaren. Dit onderzoek hebben we in 2020 in een andere vorm uitgevoerd. De uitkomsten zetten wij om in concrete acties waarmee we onze dienstverlening kunnen verbeteren.

Kerngegevens Nederlands Loodswezen 2020 

Tabel kerngegevens

2020

2019

   

Totaal aantal geloodste scheepsreizen

90.170

95.880

Verdeling: aantal Wetschepen

81.264

86.430

Verdeling: aantal Scheldevaart

8.906

9.450

   

Verdeling aantal regio Noord

2.612

3.404

Verdeling aantal regio Amsterdam - IJmond

12.757

14.191

Verdeling aantal regio Rotterdam - Rijnmond

55.237

57.492

Verdeling aantal regio Scheldemonden

19.564

20.793

   

Omzet totaal (x € 1.000)

198.884

205.014

   

Resultaat (x € 1.000)

-3.186

-1.996

   

Gemiddeld aantal registerloodsen (in FTE)

  

Regio Noord

18,92

18,83

Regio Amsterdam - IJmond

64,75

62,92

Regio Rotterdam - Rijnmond

207,65

204,27

Regio Scheldemonden

157,50

154,23

Totaal

448,82

440,25

   

Gemiddeld aantal medewerkers (in FTE)

  

In dienst

421,50

417,35

Flexibele schil

36,56

38,24

Totaal

458,06

455,59

   

Investeringen (x € 1.000)

9.168

8.265

   

Capital base (x € 1.000)

108.109

114.836

   

Current ratio

2,45

2,14

   

Solvabiliteitsratio

39,0%

35,0%

Tariefvoorstel 2021

Na constructief overleg met alle betrokken sectorpartijen heeft het Loodswezen in het najaar van 2020 een tariefvoorstel voor het jaar 2021 verstuurd naar de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Wij vinden het belangrijk om de tariefstijging zo laag mogelijk te houden. De tegenvallende resultaten door de pandemie hebben we in 2020 zelf opgevangen. Daarnaast hebben we op onze begroting voor 2021 de kostenposten kritisch onder de loep genomen. Zonder natuurlijk onze dienstverlening in gevaar te brengen. Uiteindelijk heeft de ACM het tariefbesluit voor 2021 genomen en volgens ons voorstel de loodsgeldtarieven met 3,41% verhoogd.

"Breed gedragen tariefvoorstel"

"Het verloop van de procedure voor het Tariefvoorstel 2021 is een schoolvoorbeeld van een goed samenspel tussen alle stakeholders: toezichthouder, afnemers en aanbieder. Door onderling begrip en een goed overleg tijdens de consultatie kon er uiteindelijk een breed gedragen voorstel worden gedaan."

Wino Dorst, Financiën en Controlling

Vooruitblik 2021

Het 24/7-toegankelijk houden van de zeehavens vraagt ook in 2021 – door de voortdurende pandemie – extra inspanningen van ons. De gezondheid van onze loodsen en medewerkers staat daarbij voorop. Vanzelfsprekend houden we ook rekening met de gezondheid van de scheepsbemanningen van de te loodsen schepen.

We zijn heel benieuwd hoe het aantal scheepsbewegingen zich in de zeehavens van Nederland gaat ontwikkelen. Wij zien de laatste jaren steeds meer elementen die de markt onvoorspelbaarder maken. Denk aan Brexit, Loodsplicht Nieuwe Stijl, de covid-19-pandemie. Als organisatie moeten we voorbereid zijn op veranderingen. Geen schip moet op ons te hoeven wachten.

Onze informatie moet betrouwbaar en integer zijn. Een datastrategie die betrouwbare informatie levert, is niet alleen voor ons van groot belang, maar ook voor onze ketenpartners in de haven. In 2021 gaan we verder met het optimaliseren van de datastrategie voor ons primaire proces.

Naar verwachting neemt de Tweede Kamer in het voorjaar de nieuwe Loodsenwet (‘Wet actualisatie markttoezicht registerloodsen’) aan.
Het Klanttevredenheidsonderzoek dat we in 2020 hebben gehouden, krijgt in 2021 een vervolg. De resultaten van dit onderzoek waren zeer positief. Toch willen we op basis van de uitkomsten onze dienstverlening nog verder verbeteren. De focus ligt daarbij op een betere weergave van geregistreerde en afgehandelde klachten en optimaliseren van indicatoren voor de tijdigheid van de dienstverlening.

Wij zien de komende jaren een uitdaging op ons af komen om voldoende zeevarenden aan ons te binden. Daarom laten we ons in 2021 weer nadrukkelijk zien op de arbeidsmarkt. We hopen daarmee voldoende jonge mensen te kunnen interesseren voor het prachtige werk van het Loodswezen.