2019 was het jaar van belangrijke investeringen en solide resultaten. Nederlands Loodswezen investeerde in duurzaamheid, innovatie, opleiding en inzetbaarheid van zijn loodsen. Met de bouw van de Mira, een nieuwe klasse tender, wordt het vervoer van loodsen duurzamer. De overstap naar biodiesel in regio Rotterdam-Rijnmond was een belangrijke mijlpaal. Met de realisatie van haar nieuwe missie, visie en strategie en de invoering van het Normenkader financieel beheer, zette Nederlands Loodswezen belangrijke stappen op het gebied van profilering en transparantie. Onze stakeholders zijn tevreden en waarderen onze operationele prestaties.

Minder geloodste scheepsreizen, licht gedaalde omzet

Met 95.880 geloodste scheepsreizen viel het aantal geloodste scheepsreizen in 2019 1% lager uit dan in 2018. Dit heeft logischerwijs te maken met een dalende economische groei sinds de bepaling van onze ramingen (september 2018). Ook onze omzet nam hierdoor af met een kleine 2%. In 2019 was een inschatting van het aantal te loodsen scheepsreizen gemaakt en hadden we de verwachting om zo'n 96.000 scheepsreizen te loodsen. De huidige ontwikkelingen door het COVID-19 virus nopen ons de verwachtingen behoorlijk bij te stellen. Een laatste inschatting van eind april 2020 geeft een flinke daling aan van het aantal te loodsen scheepsreizen van 12%. De daling is gebaseerd op mogelijke scenario's van het CPB.

Uitbreiding operationele formatie

Om de kwaliteit van onze dienstverlening verder te verhogen en pieksituaties in het scheepvaartaanbod beter aan te kunnen, hebben we in 2019 onze operationele formaties uitgebreid. De formaties van de loodsen werden in alle regio’s uitgebreid, terwijl de formaties van de varende dienst in drie regio’s werden uitgebreid (Noord, Scheldemonden en Rotterdam-Rijnmond).

Stijgende tarieven

Alleen registerloodsen mogen in Nederland loodsdiensten aanbieden. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) kijkt daarom nauwgezet naar de prijsontwikkeling (lees: tarieven) van onze dienstverlening. In 2019 nam de ACM het Tariefbesluit 2020. Dit resulteerde in een initiële tariefstijging van 4%; meer dan de gemiddelde tariefstijging van 0,28% in voorgaande jaren. In overleg met de ACM en het Ministerie van I&W is de stijging teruggebracht van 4% naar 3% door een overschotbedrag van 1,6 miljoen euro uit de eerder opgebouwde voorziening Functioneel Leeftijdspensioen (FLP) ten gunste van de tarieven terug te geven.

Invulling Normenkader financieel beheer

Nederlands Loodswezen heeft in het verslagjaar concreter invulling gegeven aan het Normenkader financieel beheer. De begin 2019 opgestelde meerjarenbegroting 2019-2022 is door de NLc-ledenvergadering positief ontvangen en naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) gestuurd. Dankzij de meerjarenbegroting zien we welke ontwikkeling van kosten en opbrengsten we de komende jaren kunnen verwachten. Zo kunnen we hierop anticiperen. Verder hebben we de missie, visie en strategie Loodswezen 2019-2025 vastgesteld, is er een publiek jaarverslag over 2018 gepubliceerd en zijn key risks rondom de invoer van een risicomanagementsysteem benoemd. In algemene zin heeft het Normenkader financieel beheer ons nog meer inzicht gegeven in de manier waarop Nederlands Loodswezen haar governance heeft ingericht.

Ontwikkeling risicomanagementsysteem

In 2019 hebben we de risicobeheersmaatregelen van de benoemde key risks in kaart gebracht. Daarnaast hebben we gekeken of de maatregelen werken én of de risico’s zich daadwerkelijk hebben voorgedaan. In 2020 willen we dit systeem verder professionaliseren, door een koppeling te maken tussen de geïdentificeerde risico’s en de beleidsplannen binnen Nederlands Loodswezen.

Het aantoonbaar vastleggen van alle interne processen is een nieuwe manier van denken en heeft onder meer geresulteerd in een in control-verklaring van de verantwoordelijke bestuurders. Deze verklaring is nu voor het eerst terug te vinden in het publieke jaarverslag.

Nieuwe accreditatie opleiding tot registerloods

De hbo-masteropleiding ‘Opleiding tot registerloods: Master in Maritime Piloting’ is tot 2026 opnieuw geaccrediteerd. Met de verdere ontwikkeling van de opleiding, waarbij de focus lag op interne aangelegenheden, is een stevige basis gelegd voor de komende jaren. Het advies van het accreditatiepanel om aansluiting te zoeken bij andere hbo-masteropleidingen hebben we vertaald in ons nieuwe opleidingsplan 2020-2025: we willen samenwerken aan gezamenlijke kalibreersessies.

Afronding Joint Industry Project (JIP) Autonomous Shipping

De technische ontwikkelingen gaan razendsnel. Voor Nederlands Loodswezen kan vooral autonomous shipping grote effecten hebben. Het blijft voor ons uiteraard belangrijk om de ontwikkelingen op dit vlak goed te monitoren. In dat kader is in 2019 het Joint Industry Project Autonomous Shipping afgerond. In dit onderzoek verkenden bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen en overheden samen de technologische mogelijkheden van het autonoom varen op zee. Deelname aan dit project bood Nederlands Loodswezen naast nieuwe inzichten ook de kans om zich als kennispartner te positioneren.

Deelname windkrachtonderzoek JIP Windlass

Samen met onder andere het Marin, Havenbedrijf Rotterdam, Koninklijke Roeiers Vereniging Eendracht (KRVE), Svasek, TU Eindhoven, Whiffle en een aantal internationale havens en participanten doet Nederlands Loodswezen mee aan het in 2019 opgestarte JIP Windlass. Centraal in dit driejarige project staat het onderzoek naar nieuwe technologie om de windkracht op gemeerde en varende schepen in havens te kunnen bepalen. Naast de krachten wordt er ook een model ontwikkeld om de windsterkte op havenniveau te kunnen voorspellen (fine-casting). Deze gegevens zullen worden verwerkt en inzichtelijk gemaakt in een operationeel bruikbare tool te gebruiken aan boord van schepen. Als externe factor is wind(kracht) van grote invloed op (de manoeuvreerruimte van) grote schepen met een groot windoppervlak.

Internationale campagne loodsladders

Evenals in vorige jaren stond Nederlands Loodswezen stil bij de internationale IMPA Pilot Boarding Safety Campaign rondom de veiligheid van de loodsladder. Wij hechten veel belang aan de campagne, omdat het beklimmen van loodsladders voor loodsen een gevaarlijk moment is. Opnieuw bleek er wereldwijd veel mis te zijn met de ladders zelf of met de ophanging er van. Wij hopen op een verbetering volgend jaar en wij blijven ook volgend jaar aandacht vragen voor veilige loodsladders.

Bouw M-klasse tender Mira en gedeeltelijke overstap biodiesel

In 2019 is gestart met de bouw van de nieuwe M-klasse tender, de Mira. Met deze investering geven we invulling aan een belangrijke prioriteit van Nederlands Loodswezen: vermindering van de CO2- en stikstofuitstoot. Door gewichtsreductie verbruikt het vaartuig minder brandstof. In april 2020 is de Mira opgeleverd. We zijn zeer benieuwd naar haar prestaties. Op basis hiervan beslissen we in 2020 of er nog meer nieuwe tenders worden besteld.

Uit oogpunt van duurzaamheid stapten we in 2019 met het loodsvaartuig en de jetgedreven loodstenders in de regio Rotterdam-Rijnmond over op het gebruik van biodiesel. Dit was een pilotproject.

Nieuw davitsysteem

Ook op operationeel gebied investeerden we. Eén schip van de P-klasse werd voorzien van een nieuw davitsysteem. De nieuwe davitsystemen zijn voorzien van een extra rem, wat de installatie nog veiliger maakt. Ze zijn ook Class-gecertificeerd. In 2020 verwachten we tot besluitvorming te komen over het vervangen van de davitsystemen op de overige P-klasse vaartuigen.

Modernisering Bevoegdhedenverordening loods

De Bevoegdhedenverordening registerloodsen 1995 is dit jaar in een moderner jasje gegoten. In sommige regio’s is de opbouw van de bevoegdheden van de loods aangepast. Ook is er een duidelijkere opleidings- en trainingsstructuur gekomen. De herziening en bijbehorende regelingen wachten nog op ministeriële goedkeuring, waarna de nieuwe verordening in 2020 in werking treedt.

Loodsenregister

In 2019 is gestart met een project om het loodsenregister (LOGE) aan te passen. In het register wordt degene die voldoet aan artikel 22, eerste lid, op zijn aanvraag ingeschreven als registerloods. Bij een inschrijving worden in het register vermeld de naam, voornamen, geboortedatum, geboorteplaats en woonplaats van de aanvrager, alsmede de loodsplichtige scheepvaartwegen en de categorieën van schepen waarvoor hij bevoegd is en tot welke regionale corporatie hij behoort.

Gevolgen Brexit

Nu de Brexit een feit is, moeten we afwachten hoe de afspraken tussen Europa en het Verenigd Koninkrijk uitpakken voor het aantal te loodsen scheepsreizen en onze omzet. In 2020 zal het Brexit-effect nog gering zijn, in de jaren erna naar verwachting sterker. Afhankelijk van de handelsdeal neemt het aantal scheepsreizen van en naar de overkant van de Noordzee in meer of mindere mate af.

Naar een Loodsplicht Nieuwe Stijl

In 2019 is regelmatig met de sector en het ministerie van IenW overlegd over de wettelijke herziening van de loodsplicht. Door de ‘Loodsplicht Nieuwe Stijl’ kunnen kapiteins die zonder loods willen varen een Pilot Exemption Certificate (PEC) behalen en behouden. Als beroepsgroep hebben we ons sterk gemaakt voor een wet waarin veiligheid vooropstaat. Kapiteins moeten goed zijn opgeleid om geregeld hun schip zelf de haven in te ‘loodsen’ om hun PEC te behouden of een PEC te kunnen behalen. Ook is gepleit voor goed toezicht op gebruik en behoud van een PEC. Onze input is grotendeels meegenomen in het huidige wetsvoorstel en de onderliggende regelgeving. De Loodsplicht Nieuwe Stijl gaat op 1 januari 2021 in.

Omvang Nederlands Loodswezen 2019

In onderstaande tabel zijn de kerngegevens over 2019 en 2018 opgenomen:

Tabel kerngegevens

2019

2018

   

Totaal aantal geloodste scheepsreizen

95.880

96.901

Verdeling: aantal Wetschepen

86.430

87.320

Verdeling: aantal Scheldevaart

9.450

9.581

   

Verdeling aantal regio Noord

3.404

3.883

Verdeling aantal regio Amsterdam - IJmond

14.191

14.041

Verdeling aantal regio Rotterdam - Rijnmond

57.492

57.988

Verdeling aantal regio Scheldemonden

20.793

20.989

   

Omzet totaal (x € 1.000)

205.014

208.699

   

Resultaat (x € 1.000)

-1.996

8.824

   

Gemiddeld aantal registerloodsen (in FTE)

  

Regio Noord

18,83

17,96

Regio Amsterdam - IJmond

62,92

60,91

Regio Rijnmond

204,27

203,91

Regio Scheldemonden

154,23

153,60

Totaal

440,25

436,38

   

Gemiddeld aantal medewerkers (in FTE)

  

In dienst

417,35

414,70

Flexibele schil

38,24

37,46

Totaal

455,59

452,16

   

Investeringen (x € 1.000)

8.265

8.384

   

Capital base (x € 1.000)

114.836

122.360

   

Current ratio

2,15

2,03

   

Solvabiliteitsratio

35,1%

37,4%

Vooruitblik 2020

2019 was het jaar waarin Nederlands Loodswezen belangrijke stappen heeft gezet naar meer transparantie en duurzaamheid. Het in 2019 opgestelde document Missie, Visie en Strategie van Nederlands Loodswezen vormt een mooie basis voor de nieuwe beleidsplannen van alle entiteiten . Met de nieuwe Loodswezenbrede strategie is een stevige basis gelegd om ook in de toekomst een robuust, professioneel Loodswezen te blijven, met tevreden stakeholders, loodsen en medewerkers. In 2020 richten we onze blik meer naar buiten en gaan we de uitdagingen aan die bijvoorbeeld de Loodsplicht Nieuwe Stijl, de Brexit en het COVID-19-virus opleveren.

Het Nederlands Loodswezen is net als de hele wereld in 2020 geconfronteerd met de gevolgen van het COVID-19 virus (Coronavirus). Er is een crisisteam gevormd om maatregelen te nemen om de negatieve effecten te beheersen en de dienstverlening door de loodsen en de ondersteunende bedrijfsvoering bij het vervoer en de planning van loodsen en de ondersteunende functies in de walorganisatie zo veel als mogelijk ongestoord door te laten gaan.
Scheepvaartafwikkeling, waartoe het loodsen van zeeschepen behoort, is door de Rijksoverheid aangemerkt als vitaal proces voor Nederland en opgenomen op de lijst met deze processen. Vanuit de regionale besturen is er frequent overleg met de verantwoordelijke havenbeheerders om de afhandeling van de scheepvaart ook in deze crisis in goede banen te leiden. Dit alles heeft tot gevolg dat de continuïteit van de dienstverlening in hoge mate gewaarborgd is.
Het COVID-19 virus heeft door een behoorlijke daling van het aantal te loodsen scheepsreizen en de daarmee samenhangende omzet en mogelijk beperkt hogere kosten, een negatief effect op het resultaat 2020. Een laatste inschatting van eind april 2020 geeft een behoorlijke flinke daling aan van het aantal te loodsen scheepsreizen van 12%. De daling is gebaseerd op mogelijke scenario's van het CPB. In 2020 wordt de verwachte afname van het resultaat door de vennoten van de loodsenassociaties gedragen. Het Nederlands Loodswezen beschikt over een goede financiële positie en verwacht dat zij haar activiteiten zal kunnen voortzetten

Verder zien we ons geconfronteerd met verdergaande technologische ontwikkelingen die grote effecten kunnen hebben voor Nederlands Loodswezen, zoals autonomous shipping. In de media is er sprake van een hype op dit gebied. We verwachten echter niet dat er binnen vijf jaar al veel autonome scheepvaart zal zijn. De implementatie van technologie en nieuwe wet- en regelgeving kost veel tijd. Nederlands Loodswezen blijft ook in 2020 de ontwikkelingen op dit vlak goed monitoren.